PLANT VAN DE MAAND


Klimop – Hedera helix

Wist u dat het blad van de Klimop na een jaar of twaalf, wanneer hij volwassen is, van vorm verandert? Nieuwe takken hebben geen hechtwortels meer. Het blad krijgt een ruitvorm en de plant begint te bloeien van september tot december, precies wanneer andere planten ermee stoppen. Na de boei volgen de bessen. Door te snoeien wordt deze fase nooit bereikt.
Áls de klimop bloeit lokken de geelgroene bloemen bijen en vlinders. Vooral de atalanta’s zijn dol op de nectar. In het vroege voorjaar zijn de merel, spreeuw en houtduif vaste disgenoten van de volle, zwarte bessen en mocht er een zwartkop in de buurt zitten dan is hij zeker van de partij. Klimop is bovendien waardplant voor het Boomblauwtje dat in de zomer eieren afzet op de bloemknoppen.
Met luchtwortels, zogenaamde adventieve wortels, zuigt de plant zich vast aan boombast. Ze boren zich niet in de bast maar vullen oneffenheden in de bast op met deze hechtwortels. Muren van huizen en bomen in tuinen zijn ook ideale groeiplaatsen voor de Klimop. Dat het je voegen aantast is gelukkig inmiddels een achterhaald sprookje. De adventieve wortels helpen de Klimop zich te verspreiden, ze verbeteren de verankering zodat de Klimop er bij storm niet afwaait en ze leveren de plant zuurstof via hun poriën.
Klimop is vooral bekend als klimplant maar kan ook de bodem bedekken alleen is er dan meestal geen bloei. Je kunt hem overal neerzetten, in de volle zon, de halfschaduw en de schaduw, hij doet het altijd. Bovendien zuivert hij de lucht. Daarom wordt hij in steden toegepast op kale muren om fijnstof af te vangen. Klimop kan wel drie tot acht vierkante meter blad bezitten en tot zes gram fijn stof bevatten per vierkante meter muur! Daarnaast is deze plant ook nog eens groenblijvend. Ten opzichte van kale muren betekent klimop een geweldige vergroting van het filterende oppervlak. En niet onbelangrijk een groene muur is aantrekkelijker dan een kale muur.

Commissie Natuurlijk Tuinieren

Insecten zoeken bouwmaterialen

Voor de bouw van hotel voor insecten op ‘Ons Buiten’

De fundering is gelegd en de muren staan klaar om in elkaar gezet te worden. In totaal komen er zes kisten met vakken op balken en met een afdak.

Alleen… de inhoud ontbreekt nog, ‘de bedden’ zeg maar, waar de bijen, wespen, vlinders, vliegen, oorwormen, en lieveheersbeestjes eitjes leggen, voedsel opduikelen en beschutting vinden. Die zijn het allerbelangrijkste!

Insecten zijn kieskeurig, ze willen de beste ‘bedden’ die er zijn. Voor de inrichting van het hotel vragen we daarom uw hulp.
In onderstaande lijst staat welke materialen de insecten graag gebruiken. We nodigen u uit om materialen die u kunt en wilt bijdragen een half uur voorafgaand aan de ALV op 30 oktober in de serre van het vereningingsgebouw in te leveren bij een commissielid van natuurlijk tuinieren. De commissie zorgt er dan voor dat het hotel kant en klaar, ingericht en wel, begin wordt geplaatst.

Insect zoekt een hotel

Helpt u mee de bijen en andere insecten te voorzien van lekkere nestelplekken?

U kunt de volgende materialen op 30/10 inleveren:

  1. Stammetjes van Eik, Esdoorn Es en Beuk en tropisch afval hout met minimale dikte van 15cm, alle onbewerkt
    Deze zijn een populair onderkomen voor vele zeer nuttige bestuivers zoals bijen en solitaire wespen, waarvan de larven voeden zich met bladluizen.
  2. Bamboestokken
    Bieden onderdak voor metselaar bijen, die de eerste bloemen van fruitbomen bestuiven, soms al in de maand maart.
  3. Stro of hooi
    Beschutting voor o.a. gaasvliegen, waarvan de larven zich voeden met vele plagen zoals bladluizen, wolluizen, witte vliegen, tripsen of eieren van de mijt. Ook isolatie voor vlinders.
  4. Bloempotten van steen
    Trekken oorwormen aan die graag ongedierte zoals bladluizen eten.
  5. Onbewerkte houten planken of takken
    Hout opgestapeld achter beplating of liggend op de grond trekt insecten die dood hout afbreken.
  6. Bundels van mergtakken van braamstruik, roos of vlier
    Bieden onderdak ideaal voor o.a. zweefvliegen. Merg dient ook als voedsel
  7. Leem/zand
    Verweerde leem trekt bepaalde solitaire bijen; zand / losse grond om het insectenhotel trekt graafwespen
  8. Ventilatiestenen
    Voor o.a. solitaire bijen.
  9. Onbewerkte houten planken met sleuven in de plank of tussen planken
    Verticale sleuven of gaten trekt vlindersoorten die als vlinder overwinteren. Zorg voor goede isolatie cq tochtvrije plek.

Commissie Natuurlijk Tuinieren

Plantenruilbeurs op 2 oktober

Vanwege de viering van Leids ontzet is het rond 3 oktober altijd moeilijk om tuinactiviteiten te plannen. Komen de tuinders of lopen ze op de kermis?
Dit jaar valt 3 oktober op zondag en dat betekent dat het feest wordt uitgebreid van 3 naar 4 dagen, want maandag 4 oktober wordt er ook nog feest gevierd. In dat geval kruipt het groene bloed natuurlijk waar het niet gaan kan en zullen velen van jullie maar al te graag planten willen ruilen en nieuwe aanwinsten meenemen naar je tuin. Juist het najaar is bij uitstek geschikt om pollen te delen en planten een nieuwe plek in de tuin te geven.
Verzamel daarom alles wat je over hebt en deel het met je medetuinders.

Wat: zaterdag 2 oktober is er toch een Ruilbeurs !
Waar: bij de ruilbakken, naast het verenigingsgebouw
Wanneer: van 10.30 – 12.00 uur

PLANT VAN DE MAAND Fuchsia of bellenplant

Een stekkie van de Fuchsia, wie wil dat nou niet? Het is een lang bloeiende plant met decoratieve klokjes die van juni tot ver in oktober aan de plant bungelen en druk bezocht worden door hommels en bijen. Wist je dat je de bessen die de plant vormt kunt eten? Ze smaken zoet en fris, beetje pruimig, met een pepertje als toegift. Jammergenoeg dragen niet alle fuchsiarassen vrucht omdat veel rassen gekruist zijn voor hun bloemen die niet door kolibries bestoven worden, zoals in het wild gebeurt. De hommels en bijen lukt het niet altijd om de bloemen te bestuiven.

De fuchsia behoort tot de Teunisbloemfamilie. De meeste fuchsia’s zijn struikjes van 20 tot 40 cm hoog maar de Nieuw-Zeelandse soort F. excorticata (Maori: ‘kotukutuku’) vormt een uitzondering. Het is een boom die wel 15 meter hoog kan worden. En de Fuchsia procumbens, ook uit Nieuw-Zeeland, is een bodembedekker van amper enkele centimeters hoog.
In een strenge winter moet je de wortels beschermen, bijvoorbeeld door een laag blad en snoeisel rond de plant te leggen, goed mulchen dus. Dood hout kun je in de lente verwijderen. En wil je de tuinbuur blij maken met een stekkie? Neem dan in juni of juli, een twijg die dat jaar is gegroeid van de plant. Trek het takje naar beneden, zodat er een stukje bast meekomt van de tak waar de scheut uit komt. Doop het takje in wilgenstekmiddel (zie kader hieronder) dat de beworteling bevordert en zet de stek in een potje met 2/3 potgrond en 1/3 zand. Zet de stekjes onder glas of plastic. Je kunt hiervoor een kamerkasje gebruiken, speciale plastic kapjes of gewoon een plastic zakje. Zorg dat de grond niet uitdroogt en bescherm de stekjes tegen felle zon. Zodra de stekjes aan het wortelen zijn en iets gaan groeien, top je ze boven het onderste bladpaar. Laat ze vorstvrij overwinteren zodat ze in het voorjaar buiten naar de buurtuinder kunnen.

Wilgenstekmiddel
Dit stekmiddel van plantenhormoon is eenvoudig zelf te maken.

  1. Oogst verse wilgentenen en verwijder het blad.
  2. Knip de stengels in stukjes van 1 cm en week ze 24 uur in water.
  3. Haal de stengelstukjes uit het water (leg het in de tuin als mulch).
  4. Wat overblijft is stekvloeistof. Dompel de wortelpunten van de stekken een uur of twee in de vloeistof voordat je ze in de potgrond zet.
  5. Meer informatie staat op deze website: https://www.biotuintilburg.nl/?form=item&id=49

Commissie Natuurlijk Tuinieren.

Hoe krijg je meer vlinders in je tuin en welke herken je?

Wat vliegt er ‘s in de zomer zoal om je oren? Ga mee in de wereld van de Vlinderstichting op Tuinvereniging Ons Buiten. Op 27 oktober geeft vlinderkenner Kars Veling een presentatie: je leert meer over deze prachtige dieren. Het aantal plaatsen is beperkt dus geef je snel op!

De presentatie start om 19.30 uur bij het verenigingsgebouw.

Opgeven kan via deze link:

 https://www.biodiversiteitinbeeld.com/event-details/vlinderstichting-presentatie

Vlinder op een blaadje op een plant bij Ons Buiten

Groetjes namens Commissie Biodiversiteit in Beeld,

BURENDAG op 25 september


Op zaterdag 25 september is het burendag.
De activiteiten commissie nodigt u uit om tussen 10-12 uur een
biodiverse tuinquiz te komen doen.
U kunt bij ons bij het verenigingsgebouw een speurtocht ophalen
en deze gaan lopen. Onderweg krijgt u een lekkere versnapering
en aan het eind van de speurtocht krijgt u bij inlevering een zakje
bloembollen naar keuze. Alles wordt mogelijk gemaakt door het Oranjefonds. Dus wees welkom bij ons op burendag!
Diezelfde ochtend ook tussen 10-12 uur zal de biodiversiteitscommissie bollen uitdelen om bijen te trekken in het vroege voorjaar. Dit kunnen we doen in het kader van een subsidie die we in het voorjaar hebben gekregen van ” De groene Motor”.

Het standje van de commissie natuurlijk tuinieren tijdens de burendag

PLANT VAN DE MAAND

Koninginnenkruid of leverkruid – Eupatorium cannabinum

Merels, zanglijsters, heggenmussen en roodborsten scharrelen graag tussen de struiken op zoek naar voedsel. Vaste planten zoals het inheemse koninginnenkruid vergroten de mogelijkheden voor vogels om insecten te happen. In augustus en september bloeien de rozige bloemschermen tot twee meter hoog op de stelen van het koninginnenkruid. Het wemelt er van vlinders, zweefvliegen en zoemende ‘wilde’ bijen die zich tegoed doen aan de enorme nectarproductie van het koninginnenkruid, lid van de composietenfamilie. In de herfst verpluizen de uitgebloeide bloemen en vormen de zaden een rijke voedselbron tot in het voorjaar. Bovendien is de plant waardplant voor verschillende nachtvlinders, waaronder de dwergvedermot, de veelkleurige bladroller, de heelblaadjesmineermot en verschillende motten uit de familie van de kokermotten zoals uiteraard de koninginnekruidkokermot.
De plant staat graag in de zon of halfschaduw op een vochtige voedselrijke plek. Van binnenuit sterft de kluit af en verjongt naar buiten toe. Als de pollen te groot worden kun je de planten in het voorjaar oprooien, delen en herplanten (of in de ruilbak bij het verenigingsgebouw van Ons Buiten) zetten.
Vroeger gebruikte men thee van koninginnenkruid tegen verkoudheid en als laxeermiddel. In grote hoeveelheden tast koninginnenkruid de lever aan en kan leverkanker veroorzaken. Vandaar de oorspronkelijke naam leverkruid.

Commissie Natuurlijk Tuinieren

PLANT VAN DE MAAND


Smeerwortel – Syphyticum

In de familie van de ruwbladigen is Smeerwortel een veelzijdige gast in de tuin. Vooral op een vochtige bodem bloeit hij naar hartelust van mei tot augustus met witte, paarse of blauwe bloemen en trekt massa’s bijen aan. Bovendien levert de smeerwortel veel voedingsstoffen. Een afgesneden plant geeft 10 gram kalium en 0,5 gram stikstof. Je kunt de afgesneden plant rond een appelboom leggen als mulch zodat de aarde bedekt is, de grond niet uitdroogt en onkruid geen kans krijgt. De appelboom maakt dankbaar gebruik van het kalium en de stikstof en de smeerwortel maakt nieuwe uitlopers. Zo’n vijf keer per jaar kun je smeerwortel zonder problemen kortwieken. Niet alles in een keer zodat de bijen kunnen meegenieten. Smeerwortel in de buurt van fruitbomen zijn natuurlijk een directe meststofbron.
Reeds de Romeinen wisten de smeerwortel te waarderen en gebruikten de bladeren van de smeerwortel tegen botbreuken, maar je kunt de bladeren ook eten, bijvoorbeeld als bindmiddel in de soep.

Kortom: van smeerwortel kun je niet/geen genoeg krijgen!

Commissie Natuurlijk Tuinieren

ER IS WEER EEN RUILBEURS


Gelukkig komt langzaam maar zeker het gewone leven weer op gang en dat geldt ook voor de activiteiten van de commissie Natuurlijk Tuinieren. Zaterdag 3 juli a.s. is het zover: er is weer een Ruilbeurs!
Even het geheugen opfrissen:
-Wie : Van alle tuinders voor alle tuinders
-Wat: Al je stekjes, planten of gedeelde plantenpollen
-Waar: Naast het verenigingsgebouw bij de ruilbakken
-Wanneer: de eerste zaterdag van de maand van 10.30- 12.00 uur.

Kom je plantjes en stekjes brengen en ga met een ander leuk plantje naar huis. Niets te ruilen? Ach wie weet staat er toch iets leuks bij en dan breng je de volgende keer gewoon iets mee.


Tot zaterdag 3 juli,
Commissie Natuurlijk Tuinieren

PROJECT BIODIVERSITEIT

Op Ons Buiten zijn we gestart met een bijzonder project: “Biodiversiteit in Beeld”. “Biodiversiteit in Beeld” is een project dat alle flora en fauna op het terrein van Tuinvereniging Ons Buiten en de Tuin van Noord in Leiden gaat inventariseren. Ons Buiten wil daarmee bij zoveel mogelijk omwonenden, tuinders en bezoekers bewustzijn creëren voor de natuur in de eigen omgeving en aantonen dat deze natuur de moeite waard is om te versterken en beschermen.

Het project tot nu toe

Op 10 juni 2019 was de officiële start. Jeroen Van Der Brugge van Naturalis verzorgde de feestelijke opening door een insectenhotel op te hangen aan de buitenmuur van het verenigingsgebouw. Hij noemde volkstuinen ‘vluchtheuvels voor diversiteit’ en waardevol voor de natuur.

Op 10 juni zijn ook de eerste waarnemingen gedaan: IVN-natuurgidsen namen bezoekers mee op beestjessafari in de Ecozone, waar het gonst van het leven en waar allerlei bijzondere beestjes en ook poppen en cocons werden gezien. Een kraamwebspin werd waargenomen, een akkerhommel, een (insectenetend) soldaatje, een honingbij en ook de vriend van iedere tuinder: de regenworm.

Akkerhommel op smeerwortelbloem

Al eerder waren vogelaars gestart met oriënterende waarnemingen in de lente om te kijken wat goede plaatsen en manieren zijn om volgend jaar te inventariseren. Vogels worden geteld volgens bepaalde regels voor inventarisatie voor SOVON. Het zou mooi zijn als we dat volgend jaar ook kunnen doen voor ons project.

Daarnaast zijn andere (vogel)waarnemingen van harte welkom, zoals die van de jonge havik die Ons Buiten aandeed en waarvan een foto zijn aanwezigheid bewees.

Begin september vond er een nachtvlinderexcursie plaats onder leiding van stadsecoloog Wouter Moerland. De buxusmot was volop aanwezig, maar ook andere soorten lieten zich bewonderen. Ze zijn ingevoerd op ‘Waarnemingen.nl’, een speciale website waar Ons Buiten en de Tuin van Noord een eigen gebied hebben en waar wij onze waarnemingen vastleggen. Dat kan iedereen doen, dus doe gerust mee. Meld je aan en voer in wat je op je tuin hebt gezien of gehoord: alle waarnemingen zijn welkom!

In het najaar zijn we gewoon doorgegaan met ons project. Deskundigen van de KNNV en IVN gaven een workshop Waarnemen en registreren; over het waarnemen met je telefoon en het (direct) invoeren van wat je gezien hebt op Waarneming.nl. Nu maar hopen dat veel deelnemers het geleerde in praktijk brengen en hun waarnemingen registeren.

Eind oktober zijn we op ‘paddenstoelenjacht’ gegaan. Onder de deskundige leiding van Hans Adema zochten we naar paddenstoelen. En die vonden we! Hans vertelde ons de bijzonderheden en de vaak sprookjesachtige namen. Wat dacht je van de Tranende Franjehoed en de Glimmerinktzwam. We zagen de Witte Kluifzwam, de Lila Gordijnzwam (waar Hans enthousiast over was) en de Vuurzwam. We wisten niet dat we zulke mooie en bijzondere zwammen op en rond ons complex hadden. Mocht je alle paddenstoelen willen zien, kijk dan op Waarneming.nl. Daar hebben we ze ingevoerd. En als je zelf bijzondere waarnemingen hebt, voer die dan ook in. Alle waarnemingen helpen 😉

Eind november namen onze eigen bomenexperts Ronald Neuteboom en Richard Schoenmaker ons mee naar buiten om de bomen op het tuincomplex te bewonderen. Het was een frisse, maar mooie ochtend en de heren vertelden veel. Daarna organiseerden zij in het verenigingsgebouw een bomenpracticum, waar de deelnemers aan de excursie onder het genot van een kop koffie of thee hun bomenkennis konden testen. Hier gaf ook houtkenner Wim Pompe blijk van zijn kennis, die hij volop deelde met de aanwezigen. Ronald had stukken hout neergelegd en ook takken en bladeren, want bast en bladeren bieden (ook) goede aanknopingspunten voor determinatie.

Ronald Neuteboom heeft inmiddels alle bomen op ons complex geïnventariseerd en die zijn ook al geregistreerd. Je kunt ze vinden op: Waarneming.nl.

En voordat het tuinseizoen in volle hevigheid losbarst, was er in februari 2020 een lezing over vogels herkennen in de tuin, door Stan van der Laan. Die ging in op de kenmerken van veel voorkomende tuinvogels. Volgens ons zitten zijn alle genoemde vogels (wel eens) te zien op Ons Buiten. Goed kijken dus!

Last but not least gaat een korstmossenexpert beginnen met het inventariseren op steen, hout, bomen, e.d. om te zien welke korstmossen er leven. Deze inventarisatie is niet seizoensgebonden, want korstmossen zijn er het hele jaar door.

Verdere plannen

De Leidse plantengroep van de KNNV, vereniging voor veldbiologie, zou dit jaar planten gaan inventariseren op gemeenschappelijke stukken van ons tuincomplex en de Tuin van Noord.

Leden van de groep hebben een aantal kleine gebieden geselecteerd, waar zij op 1 maart zijn gestart met de eerste planteninventarisatie van vooral stinsenplanten.

Helaas hebben de coronamaatregelen de plannen voor verdere inventarisatie-rondes gedwarsboomd. We hopen dat we dit volgend jaar alsnog kunnen gaan doen.

Alle andere activiteiten (workshops, e.d.) zijn ook vanwege corona geannuleerd.

We hopen op 23 september de draad weer op te kunnen pakken met de lezing over Stinsenplanten door Koen van Zoest, plantenkenner van KNNV. Hij zal vertellen wat stinsenplanten zijn, waarom iedere tuinder ze in zijn tuin zou willen en hoe je dat aanpakt.

Mocht je het leuk vinden om te helpen bij de diverse activiteiten binnen het project (inventariseren, activiteiten organiseren, meewerken aan een tentoonstelling), neem dan contact met ons op via: biodiversiteitonsbuiten@gmail.com. Je bent van harte welkom om mee te doen in onze werkgroep.

Projectgroep Biodiversiteit in Beeld