Online workshop BIJEN tellen en herkennen

Word jij ook een hommelkenner?
Dat kan, als je meedoet met de online workshop ‘bijen tellen en herkennen’ op 19 april a.s. van 20.00- 21.15 uur. De workshop wordt georganiseerd door IVN Leidse regio als voorbereiding op de Nationale Bijentelling 2022 op 23 en 24 april.
Ervaring met eerdere tellingen heeft geleerd dat bijen tellen leuk, spannend, niet erg gemakkelijk maar ook zeker niet eng is!
Ook jij kan vanachter je computer een hommelkenner worden en het verschil leren tussen een bij, een hommel en een zweefvlieg. Verder vertellen we kort waarom deze beestjes voor ons zo belangrijk zijn. Om je aan te melden en voor meer informatie zie de website van IVN leidse regio: www.ivn.nl/afdeling/leidse-regio .
Heb je nog nooit gezoomd? Geen probleem we helpen je! Stuur hiervoor een mail naar ontdeknatuur@gmail.com

Een bij op een bloem

2022: jaar van de merel

Tot de grote schrik van de Vogelbescherming (www.vogelbescherming.nl), zijn er steeds minder merels in Nederland!
Daarom is 2022 het Jaar van de Merel: de Vogelbescherming onderzoekt wat precies het probleem is. De Vogelbescherming zoekt uit waar de merels last van hebben en wat de Vogelbescherming eraan kan doen. De Vogelbescherming vraagt u de merel een handje te helpen.

Maak een mereltuin

U kunt op 5 manieren de merel helpen, of in elk geval het leven van de merel gemakkelijker maken. Zo biedt u (natuurlijk) voedsel, en veilige plekken om te rusten of te broeden. Maakt u ook een echte mereltuin?

  1. Grasveldje
    Merels zijn gek op wormen en die vinden ze in uw gazon. In een echte mereltuin mag een klein grasveldje daarom niet ontbreken. Al zaait u maar een paar vierkante meter graszaad in, dan zijn ze al blij en is het territorium naar hun gevoel compleet. Houd het ’s zomers lekker nat met regen- of badwater, dan zijn de pieren makkelijker te pakken.
  2. Klimplanten
    Een klassieke nestelplek voor merels is een lekkere dichte klimop. De bladeren bieden bescherming tegen katten en andere rovers en de late bessen zijn welkom voedsel voor de ouders. Maar ook andere klimplanten zoals klimhortensia, klimroos, hop of wilde kamperfoelie weet de merel te waarderen.
  3. Appels
    Merels en andere lijsterachtigen houden van fruit en zijn best bereid er ruzie om te maken. Leg een paar halve appels of peren voor ze op de grond in de tuin en strooi er wat rozijntjes bij. Vechten ze elkaar nou de tuin uit? Maak dan een paar van dit soort voerplekken met flink wat ruimte ertussen.
  4. Struiken met bessen
    Struiken met bessen zoals de lijsterbes of vuurdoorn zijn niet alleen voor de merel, maar eigenlijk voor alle tuinvogels een must. Ze hebben alles: bloemen (met insecten) in het voorjaar, bessen in het najaar en het hele jaar door dichte (stekelige) plekken om te rusten of een nestje te bouwen.
  5. Rommelhoekjes met bladeren
    Ruim de tuin niet spik en span op, maar laat her en der in een paar rommelhoekjes wat bladeren en takken liggen. Of maak een takkenwal en een composthoop. Kleine diertjes leven onder de bladeren en tussen de takken en dat maakt het voor de merel makkelijker om voedsel te vinden.

Commissie Natuurlijk Tuinieren i.s.m de Vogelbescherming

Is dit een merel?

(Foto Cees Pouwel)

BLADEREN EN TAKKEN

Bladhopen
De Commissie Natuurlijk Tuinieren roept tuinders op bladhopen te maken en deze gedurende de herfst en winter te laten liggen. Je kan makkelijk een bladhoop maken door bladeren op een hoop te vegen. Er overwintert van alles in bladhopen: insecten, spinnen, padden, egels. En hier en daar zelfs hazelwormen en ringslangen. Deze diertjes zijn je allemaal dankbaar voor een goede overwinterplek.

Takkenhopen
Heb je ergens een rustig plekje in je tuin, gooi daar dan snoeihout
neer. Je krijgt dan een heuse takkenhoop. Ook dit zijn goede overwinteringsplekken van kleine tuindiertjes.

Takkenwal
Wil je wat meer structuur of wil je een afscheiding dan is een takkenwal een goede optie. Sla wat palen of dik snoeihout in de grond en stapel daartussen gesnoeide takken en bladeren op. Het verterende hout zakt
vanzelf in elkaar. Je kunt er ieder jaar nieuw snoeihout opstapelen. Het scheelt ook behoorlijk in de massa af te voeren tuinafval en je helpt er de kleine tuindiertjes enorm mee.

Foto van een bladhoop (met een muisje).

BIODIVERSITEITSCOMMISSIE


De Biodiversiteitscommissie is de laatste maanden volop
aan de slag gegaan met het oppakken van diverse zaken die stil
gelegen hebben door de Corona. Zo heeft de commissie contacten gelegd en weer aangehaald met verschillende mensen om te vragen of zij ons nog kunnen en willen helpen met de inventarisaties.

Een hulp is een Koen van Zoest (van de KNNV). Hij leidt volgend jaar de inventarisatie van de inheemse planten en struiken. Verder is er contact met het Insectencentrum van Nederland (EIS). Daar werken veel mensen die gespecialiseerd zijn in een bepaalde insectensoort. Hopelijk kunnen zij ons helpen en eventueel een workshop of rondleiding doen over insecten die op Ons Buiten leven.
Ook is weer contact met Jeannetten Teunissen, zij gaat de inventarisatie van (korst)mossen doen. Jacqueline Henrot, een specialist op het gebied van oeverplanten, zal volgend jaar waarschijnlijk een workshop geven over oeverplanten op Ons Buiten.

Cisca van der Zwan, een waardplantenspecialist, zal in het voorjaar een lezing geven over waardplanten en welke insecten baat hebben bij het zaaien en planten van waardplanten. Een specialist op het gebied van kevers, Menno Schilthuizen van Naturalis, gaat in het voorjaar een workshop geven over kevers. En Wouter Moerland gaat in oktober een excursie geven over “bladminerende” vlinders.
Verder is de commissie nog bezig met:
-het regelen van een workshop over biodiversiteit:
-een workshop over bijen;
-een rondleiding langs paddestoelen;
-een vogelwandeling op Ons Buiten;
-een lezing over egels.
Tenslotte is de commissie druk met het organiseren van een “biodiversiteitsmarkt” op 22 mei – de dag van de biodiversiteit.

Meldingen van bijzonder soorten doet de commissie (en kunt u zelf doen) op <waarneming.nl> en op <stadsnatuurmeetnet>. Ook is er een lijst beschikbaar met soorten die reeds op Ons Buiten en in de Tuin
van Noord zijn waargenomen. Mocht u zelf dieren of planten inventariseren stuur dan een mail naar de commissie (en zet het op waarneming.nl – Tuin van Noord en op Stadnatuurmeetnet).

Even een korte agenda van komende activiteiten: (onder voorbehoud ) verder info volgt nog:

  • 25 september: Burendag, uitdelen stinzenplantbolletjes voor bijen.
  • 13 oktober : Lezing over stinzenplanten door Koen van Zoest
  • 27 oktober: Lezing door de Vlinderstichting.
Vlinder op Ons Buiten

WELKE BIJEN LEVEN IN MIJN TUIN?


Ik had mij aangemeld voor een onderzoek van Naturalis naar welke bijen in tuinen leven. Twee biologiestudenten hebben heel wat verschillende bijen gevonden. Ik werd blij verrast hoeveel bijen er in mijn tuin rondvliegen. In de regel herken ik alleen honingbijen en hommels.
Maar er bleek heel wat meer rond te vliegen en te snoepen van mijn bloemen: akkerhommel, tuinbladsnijder, andoornbij, groefbij, tronkenbij, aardhommel, grote bladsnijder, grote wolbij, tuinhommel, grote klokjesbij, en nog veel meer waar ik de naam van ben vergeten.

Bijen leveren een heel grote bijdrage aan onze samenleving. Bestuiving door insecten is noodzakelijk voor meer dan 75 % van de voedingsgewassen. Honingbijen, solitaire bijen en hommels zorgen ervoor dat we kunnen genieten van heerlijk fruit zoals kersen, appelen, braambessen en frambozen. Ook groenten zoals courgettes, paprika’s, avocado’s zouden verdwijnen zonder de bij. Minder voor de hand liggend: ook zonnebloemolie en mosterd zijn vanaf dan verleden tijd. De mens maakt van deze ecosysteemdiensten dankbaar gebruik.
Daarom is er een rijke habitat nodig met stuifmeel- en nectarbronnen voor de hommels, solitaire bijen en honingbijen. In mijn tuin nestelen de bijen in oud hout, dus laat dat liggen, en ze snoepen van de volgende wilde bloemen zoals kattenstaart, ereprijs, teunisbloem, brunel, moederkruid, hertshooi, duizendblad, wederik enz.


Corrie Bink

PROJECT BIODIVERSITEIT

Op Ons Buiten zijn we gestart met een bijzonder project: “Biodiversiteit in Beeld”. “Biodiversiteit in Beeld” is een project dat alle flora en fauna op het terrein van Tuinvereniging Ons Buiten en de Tuin van Noord in Leiden gaat inventariseren. Ons Buiten wil daarmee bij zoveel mogelijk omwonenden, tuinders en bezoekers bewustzijn creëren voor de natuur in de eigen omgeving en aantonen dat deze natuur de moeite waard is om te versterken en beschermen.

Het project tot nu toe

Op 10 juni 2019 was de officiële start. Jeroen Van Der Brugge van Naturalis verzorgde de feestelijke opening door een insectenhotel op te hangen aan de buitenmuur van het verenigingsgebouw. Hij noemde volkstuinen ‘vluchtheuvels voor diversiteit’ en waardevol voor de natuur.

Op 10 juni zijn ook de eerste waarnemingen gedaan: IVN-natuurgidsen namen bezoekers mee op beestjessafari in de Ecozone, waar het gonst van het leven en waar allerlei bijzondere beestjes en ook poppen en cocons werden gezien. Een kraamwebspin werd waargenomen, een akkerhommel, een (insectenetend) soldaatje, een honingbij en ook de vriend van iedere tuinder: de regenworm.

Akkerhommel op smeerwortelbloem

Al eerder waren vogelaars gestart met oriënterende waarnemingen in de lente om te kijken wat goede plaatsen en manieren zijn om volgend jaar te inventariseren. Vogels worden geteld volgens bepaalde regels voor inventarisatie voor SOVON. Het zou mooi zijn als we dat volgend jaar ook kunnen doen voor ons project.

Daarnaast zijn andere (vogel)waarnemingen van harte welkom, zoals die van de jonge havik die Ons Buiten aandeed en waarvan een foto zijn aanwezigheid bewees.

Begin september vond er een nachtvlinderexcursie plaats onder leiding van stadsecoloog Wouter Moerland. De buxusmot was volop aanwezig, maar ook andere soorten lieten zich bewonderen. Ze zijn ingevoerd op ‘Waarnemingen.nl’, een speciale website waar Ons Buiten en de Tuin van Noord een eigen gebied hebben en waar wij onze waarnemingen vastleggen. Dat kan iedereen doen, dus doe gerust mee. Meld je aan en voer in wat je op je tuin hebt gezien of gehoord: alle waarnemingen zijn welkom!

In het najaar zijn we gewoon doorgegaan met ons project. Deskundigen van de KNNV en IVN gaven een workshop Waarnemen en registreren; over het waarnemen met je telefoon en het (direct) invoeren van wat je gezien hebt op Waarneming.nl. Nu maar hopen dat veel deelnemers het geleerde in praktijk brengen en hun waarnemingen registeren.

Eind oktober zijn we op ‘paddenstoelenjacht’ gegaan. Onder de deskundige leiding van Hans Adema zochten we naar paddenstoelen. En die vonden we! Hans vertelde ons de bijzonderheden en de vaak sprookjesachtige namen. Wat dacht je van de Tranende Franjehoed en de Glimmerinktzwam. We zagen de Witte Kluifzwam, de Lila Gordijnzwam (waar Hans enthousiast over was) en de Vuurzwam. We wisten niet dat we zulke mooie en bijzondere zwammen op en rond ons complex hadden. Mocht je alle paddenstoelen willen zien, kijk dan op Waarneming.nl. Daar hebben we ze ingevoerd. En als je zelf bijzondere waarnemingen hebt, voer die dan ook in. Alle waarnemingen helpen 😉

Eind november namen onze eigen bomenexperts Ronald Neuteboom en Richard Schoenmaker ons mee naar buiten om de bomen op het tuincomplex te bewonderen. Het was een frisse, maar mooie ochtend en de heren vertelden veel. Daarna organiseerden zij in het verenigingsgebouw een bomenpracticum, waar de deelnemers aan de excursie onder het genot van een kop koffie of thee hun bomenkennis konden testen. Hier gaf ook houtkenner Wim Pompe blijk van zijn kennis, die hij volop deelde met de aanwezigen. Ronald had stukken hout neergelegd en ook takken en bladeren, want bast en bladeren bieden (ook) goede aanknopingspunten voor determinatie.

Ronald Neuteboom heeft inmiddels alle bomen op ons complex geïnventariseerd en die zijn ook al geregistreerd. Je kunt ze vinden op: Waarneming.nl.

En voordat het tuinseizoen in volle hevigheid losbarst, was er in februari 2020 een lezing over vogels herkennen in de tuin, door Stan van der Laan. Die ging in op de kenmerken van veel voorkomende tuinvogels. Volgens ons zitten zijn alle genoemde vogels (wel eens) te zien op Ons Buiten. Goed kijken dus!

Last but not least gaat een korstmossenexpert beginnen met het inventariseren op steen, hout, bomen, e.d. om te zien welke korstmossen er leven. Deze inventarisatie is niet seizoensgebonden, want korstmossen zijn er het hele jaar door.

Verdere plannen

De Leidse plantengroep van de KNNV, vereniging voor veldbiologie, zou dit jaar planten gaan inventariseren op gemeenschappelijke stukken van ons tuincomplex en de Tuin van Noord.

Leden van de groep hebben een aantal kleine gebieden geselecteerd, waar zij op 1 maart zijn gestart met de eerste planteninventarisatie van vooral stinsenplanten.

Helaas hebben de coronamaatregelen de plannen voor verdere inventarisatie-rondes gedwarsboomd. We hopen dat we dit volgend jaar alsnog kunnen gaan doen.

Alle andere activiteiten (workshops, e.d.) zijn ook vanwege corona geannuleerd.

We hopen op 23 september de draad weer op te kunnen pakken met de lezing over Stinsenplanten door Koen van Zoest, plantenkenner van KNNV. Hij zal vertellen wat stinsenplanten zijn, waarom iedere tuinder ze in zijn tuin zou willen en hoe je dat aanpakt.

Mocht je het leuk vinden om te helpen bij de diverse activiteiten binnen het project (inventariseren, activiteiten organiseren, meewerken aan een tentoonstelling), neem dan contact met ons op via: biodiversiteitonsbuiten@gmail.com. Je bent van harte welkom om mee te doen in onze werkgroep.

Projectgroep Biodiversiteit in Beeld

Nestkasten

De maand oktober is bij uitstek de maand om nestkastjes schoon te maken. Vogels gebruiken ze niet meer om te broeden en nog niet om erin te schuilen voor de kou. Het ideale moment dus voor de najaar schoonmaak. Je ziet ook gelijk of ze gebruikt zijn of niet.
Altijd leuk. Schone nestkastjes bieden schuilgelegenheid voor de winter en vergroten de kans dat ze volgend voorjaar (weer) gebruikt worden. Wist je trouwens dat vogels nu al beginnen met het uitzoeken van een nestkast? En dat ze bij hevige kou soms wel met z’n tienen in een nestkastje kruipen om elkaar warm te houden tijdens een koude nacht. Dus schoon is meer kans om de vogels de winter door te helpen én meer kans op broedsucces. Is er een nestkast versleten, dan is het nu ook het ideale moment om
hem te vervangen of te repareren.

De buurttuinen van Ons Buiten in de herfst

Biodiversiteits-quiz

Op Ons Buiten zijn veel gewone planten en dieren te vinden maar ook verschillende bijzondere. Op onderstaande foto’s zijn een dieren te zien die onlangs op Ons Buiten zijn gespot. We zijn nu opzoek naar de namen.
Weet je de namen van deze dieren dan kan je een mail sturen naar onsbuiteninfo@gmail.com.

Foto Marjolein van Dam


Foto Marjolein van Dam

INSPIRATIEAVOND VOOR EEN TUIN VOL WILDE DIEREN

Vrijdagavond 8 juni 19.00 – 21.30 u bij Intratuin, Leidseweg 518, Voorschoten
Groen Dichterbij Leiden en Bijenlandschap organiseren deze avond i.s.m. Intratuin.

Programma:
– Lezing van Iris Veltman (www.irisgardenecology.com): Zo zorg je voor een levende tuin! Iris blogt over haar eigen tuin en haar tuintips: https://irisgardenecologyblog.com/  Van hergebruik van tegels tot een trappetje voor kikkers en padden, insectenplanten, en hoe je een perma-cultuurtuin maakt, alles komt aan bod.
– Workshops:
+Hoe draagt jouw plek bij aan een groene stad? (Mirthe van Daalen).
+ Meer bijen in je tuin. Een eetbare, natuurvriendelijke tuin (Iris Veltman).
+ Help, de buren spuiten! Hoe kun je hen beïnvloeden? Geen onkruid, geen gif
en weinig werk (Intratuin).

Er staat een aanmeldingsformulier op de website:  www.ivn.nl/groendichterbijleiden

 

Nog wat foto’s van de jonge Ransuilen op Oost (Jaap van ’t Zand)