TUINVLINDERTELLING


Van vrijdag 15 juli tot en met zondag 17 juli 2022 was de tuinvlindertelling. Volgend jaar is er weer een nieuwe kans om mee doen.

Hoe werkt het?
Loop een rondje door de tuin en noteer gedurende 15 minuten alle vlinders die je ziet. Maar tel deze waarnemingen niet bij elkaar op, want dan kan het zijn dat je vlinders twee keer telt. Geef van elke soort het hoogste aantal door dat je tegelijk hebt gezien. Voorbeeld: je ziet eerst 3 dagpauwogen tegelijk. Tien minuten later zijn er weer 2 dagpauwogen. Dan geef je door: 3 dagpauwogen.
Zie je later op de dag of één van de andere teldagen weer vlinders? Dan kun je die doorgeven via een nieuwe telling. Heb je een vlinder gezien die niet in de tellijst staat? Dat kan; we tellen alleen de meest voorkomende soorten in tuinen. Je hoeft deze waarneming dan niet in te vullen.

Belangrijk: als je geen vlinders ziet is het ook belangrijk om
dit door te geven. Deze data zijn net zo belangrijk als tellingen
waar wel vlinders gezien zijn. Vul dan ‘0 dagvlinders gezien’ in
het telformulier.

Vlinder op een blad

PLANT VAN DE MAAND JULI


Komkommerkruid – Borago officinalis – Bernagie

Deze geweldige plant mag eigenlijk niet ontbreken in de tuin, vooral niet als je de bijen een handje wilt helpen. De blauwe bloemetjes staan fleurig in een salade en smaken zoet. Het blad kun je gebruiken als bindmiddel in soepen en sauzen en smaakt naar komkommer. Rauw kun je het blad ook eten maar de beharing vindt niet iedereen prettig op de tong. Het behoort dan ook tot de familie van ruwbladigen.
Komkommerkruid heeft een diepe penwortel en is goed in het openbreken van verdichte grond. Bovendien houdt het plaagdieren weg bij omringende planten. Bijen en hommels zijn dol op deze plant. Na de bloei kun je het komkommerkruid omspitten en als groenbemester inzetten. Er zijn maar weinig planten die zoveel functies in de tuin hebben. Bovendien bloeit het lang, van mei tot aan de herfst.
Hoewel het een eenjarige plant is, zaait hij zichzelf gemakkelijk uit dus als je hem een keer hebt dan komt hij meestal terug. Voor de zekerheid kun je wat zaden verzamelen. De beste grond is voldoende vochtig maar niet nat, leem en zandgrond zijn beide goed. Kies voor een plek met veel zon en niet teveel wind. Bij harde wind kunnen de planten omwaaien. Vrijstaand groeien de planten enorm uit en worden zo’n 50-70 cm hoog.

Commissie Natuurlijk Tuinieren

Komkommerkruid – Borago officinalis – Bernagie

NIEUWS VAN DE BIODIVERSITEITSCOMMISSIE

De libellen- en waterjufferpresentatie en excursie van Lotte Mens is twee weken opgeschoven en zal niet op 2 juli maar op zaterdag 16 juli plaatsvinden. Tijdens de presentatie leer je alles over de leefwijze van libellen en waterjuffers en leer je welke soorten je rond Ons Buiten kunt verwachten en hoe je ze kunt herkennen. Na de presentatie vertrekken we naar de Slaaghsloot om te kijken welke soorten we hier vinden.
Aanvang 10:00 uur in ons verenigingsgebouw.

Volgende activiteit: Vrijdag 9 september Vleermuisexcursie.

Libelle gefotografeerd door Cees Pouwel

Bericht uit de ecozone


Inmiddels zijn er bijtjes uitgevlogen en nieuwe, vooral bamboegaten bezet. De foto’s vindt je op de website.
Helaas werkt het bijenhotel op Oost nog niet zoals bedoeld. Vermoedelijk komt het door de schaduw en dat bewijst maar weer eens dat de bijen zonliefhebbers zijn. We kijken uit naar een betere plek.

Commissie Natuurlijk Tuinieren
natuurlijktuinieren@onsbuitenleiden.nl

Zoek de dichtgemetselde boorgaten!

Verwildering – nieuwe helden


We hebben twee nieuwe helden op Ons Buiten die het aandurven om een vierkante meter van hun tuin te laten verwilderen! De foto’s van de ‘Goddelijke schoonheid’ en van ‘De wildernis’ op tuin 408 vind je op de website. We hopen op nieuwe helden en als je mee wilt doen kun je een berichtje met foto naar de commissie natuurlijk tuinieren mailen.

Tuin 408

Commissie Natuurlijk Tuinieren
natuurlijktuinieren@onsbuitenleiden.nl

Verwilderde vierkante meter in tuin op Ons Buiten

PLANT VAN DE MAAND JUNI


Spork – Frangula alnus

De spork is een doornloze, weinig vertakte struik met opgaande takken uit de wegedoornfamilie en bloeit van mei tot augustus. Andere namen voor spork hangen meestal samen met het (vroegere) gebruik ervan: sporkehout, gewone vuilboom, bloedboom, pijlhout, hondskers, honzehout, sprokkel, peggehout, duvelskeersj, houtjeshout, buskruithout.
Zo gebruikte men de gedroogde bast en takken als laxeer- en purgeermiddel. Het hout bevat weinig anorganisch materiaal en vormt na verbranding goede houtskool als tekenmateriaal en als bestanddeel van buskruit. Tijdens oorlogen was sporkehout daarom kostbaar. Van het buigzame hout maakte men tot in de negentiende eeuw lemen vakwerkwanden en geschilde takjes dienden als dwarshoutjes in bijenkorven. De Friese naam bijspilehout verwijst hier nog naar. De bessen kun je gebruiken voor verfstoffen zoals schijtgeel en sapgroen.
De soortnaam Frangula komt van het Latijnse “frangere” (breken) omdat de takjes fragiel zijn en makkelijk breken.
Sporkehout heeft een voorkeur voor een zure, natte tot vochtige bodem in allerlei bostypen. Uit afgehakte of gezaagde takken groeit Sporkehout snel uit. Daar lijkt de Nederlandse naam van afkomstig te zijn: in Sporkehout is sprokkelhout te herkennen. De spork stelt weinig eisen aan de bodem en verdraagt veel schaduw maar heeft de voorkeur voor een matig rijke standplaats met voldoende licht, halfschaduw.
Snoeien bevordert de bloei want de spork bloeit op jong hout. Gebruik handschoenen tijdens de snoei want de vuilboom doet zijn naam eer aan.

Spork (met insect)

Insecten bestuiven de spork en terwijl de besjes van een vorige bloei er nog steeds aan hangen, bloeit de vuilboom telkens weer opnieuw.
De vrucht is een kleine bes die rijpt van groen via rood tot donkerpaars of zwart. In de late zomer komen aan dezelfde tak alle kleuren bes tegelijk voor. De bessen worden voornamelijk gegeten door frugivore (vruchtetende) vogels zoals grote lijster, kramsvogel en fazant, die zo de zaden verspreiden in de uitwerpselen.
Omdat deze struik zo’n lange bloeiperiode heeft, is het een zeer belangrijke drachtplant voor honingbijen. Bovendien is de spork waardplant voor de citroenvlinder en het boomblauwtje. Ook een aantal motten leeft van het blad van deze heester zoals de sporkehoutspanner, de grote boomspanner, de rossige haakbladroller en de vuilboomooglapmot die op het blad mineert. Tot slot is het sporkehout een waardplant voor de wants Apolygus rhamnicola en de bladvlo Trichochermes walkeri. De bladeren van wegedoorn en sporkehout hebben vaak oranje zwellingen, veroorzaakt door kroontjesroest Puccinia coronata.
Bij de tuincentra zijn deze “ordinaire” boompjes bijna nooit te koop. Je moet er voor naar boomkwekers onder de afdeling ‘plantsoen’.

Commissie Natuurlijk Tuinieren
natuurlijktuinieren@onsbuitenleiden.nl

Spork (zonder insect)

Bericht uit de ecozone

Inmiddels zijn er verschillende gaten in het bijenhotel gedicht. Aan het begin van elke maand zetten we een foto van het bijenhotel op de website zodat we de metselactiviteiten van de bijen kunnen volgen en ontdekken welke gaten goed werken. Op de website vindt u de foto van de maand mei. Vooralsnog lijken de gaten in het geïmpregneerde hout favoriet. Blijkbaar zijn de bijen nog niet op de hoogte van het gif in geïmpregneerd hout….

Bijenhotel houtblokken
Bijenhotel bamboestokjes

Commissie Natuurlijk Tuinieren
natuurlijktuinieren@onsbuitenleiden.nl

Maai Mei Niet

Laat je gazon in de maand mei voor de verandering eens groeien. Met de campagne ‘Maai Mei Niet’ worden mensen in Engeland en Belgiëal jaren opgeroepen om het gras te laten staan. En het resultaat is dat er tien keer zoveel bijen te vinden zijn (zie https://maaimeiniet.be/ en https://www.nationaltrust.org.uk/features/take-part-in-the-no-mow-may-challenge )

Maai Mei Niet wil saaie grasmatten omtoveren tot bijenoases vol bloemen. Ook jouw gazon kan meedoen, want wist je dat er meer planten in je gazon zitten dan gras alleen? Die komen tot bloei zodra je een (gedeelte van) je gazon in bloei laat komen. Daar profiteren bijen en vlinders van. Dus doe mee, laat je grasmaaier staan en creëer een gedekte tafel voor deze vrolijke zoemers! Dit project is een samenwerking van Steenbreek, Flora van Nederland en de Bijenstichting.

OPROEP aan ‘wilde’ tuinders

De NRC en de universiteit van Tilburg startten in februari gezamenlijk het project De Wilde Tuin. Inmiddels zijn er meer dan 8.000 tuinbezitters door heel Nederland die een klein stukje tuin laten verwilderen en ontdekken wat de effecten van de verwildering zijn op de tuin én op henzelf.

Op Ons Buiten pakken we dit project kleinschalig op. Als iedere tuinder mee zou doen zouden we op het hele complex 420 vierkante meter verwildering ontwikkelen! Prachtig toch?

Omdat vast niet iedereen meteen staat te springen, willen we tuinders met lef vragen of zij een jaar  lang (en daarna verlengen we het met nog een jaar en nog een jaar en nog een) een paar vierkante meter van hun tuin willen markeren (bv. met paaltjes, stammen, stenen of als bak) en laten verwilderen. Dat betekent:  geen onkruid wieden, gevallen bladeren en takken blijven liggen, geen water gieten, enz. Veel tijd dus voor andere dingen. We zijn erg benieuwd wat de verwildering met het stukje tuin doet. Wordt het een oase voor alles wat groeit, bloeit, zoemt, vliegt of scharrelt in de tuin of wordt het slechts een rommelig ogend stukje wildernis waar niets te beleven valt?

Om je toch nog iets te laten doen met dat stukje tuin vragen we je om elke maand een foto te nemen van de vierkante meter verwildering. Vaker en meer foto’s kan ook natuurlijk. We vinden het leuk om de verwildering te volgen en daarom is het fijn als je je via de mail aanmeldt bij de commissie natuurlijk tuinieren en elke maand een foto opstuurt met tuinnummer (of een zelfbedachte tuinnaam zonder tuinnummer) en datum zodat we op de website in beeld kunnen brengen wat er tijdens verwildering gebeurt.

We hopen op veel tuinders met lef!

Commissie Natuurlijk Tuinieren

natuurlijktuinieren@onsbuitenleiden.nl

Hoe maak je een wilde tuin? Hier vind je een stappenplan van wat je moet doen om een wilde tuin te maken.
1. Markeer een vierkante meter in je tuin met een paar stokjes en een stukje touw. Dit hoeft geen vierkant te zijn, alle vormen zijn mogelijk (een perkje langs de zijkant van de tuin bijvoorbeeld) als het oppervlak maar ongeveer een vierkante meter is. De plek in de tuin maakt niet veel uit, maar op een zonnige of deels zonnige plek zal er meer gebeuren dan op een plek in de schaduw.
2. Maak het gebiedje vrij van tegels of andere spullen. Planten mogen blijven staan. Heb je standaard tegels in je tuin van 30 cm bij 30 cm? Haal dan minimaal negen tegels weg.
3. Als er zand onder de tegels ligt, gooi dan een beetje compost of wat aarde op het stukje grond en woel de grond om. Zo raken organismes in de aarde verspreid. Als je een deel van je gazon laat verwilderen is markeren voldoende. In het geval van een ‘al verwilderde tuin’: zet een deel van de tuin af.
Een vakje wilde tuin.

Activiteiten van de Commissie Biodiversiteit

Biodiversiteit in Beeld” is een project dat alle flora en fauna op het terrein van Tuinvereniging Ons Buiten en in de Tuin van Noord in Leiden inventariseert. Tuinvereniging ‘Ons Buiten’ wil daarmee, als initiatiefnemer, bewustzijn creëren voor de natuur in de eigen omgeving en aantonen dat deze natuur de moeite waard is om te versterken en beschermen.

De Commissie Biodiversiteit van Ons Buiten is de laatste maanden volop aan de slag gegaan met het verzinnen van nieuwe activiteiten. Zo heeft de commissie contacten gelegd en weer aangehaald met verschillende mensen om te vragen of zij lezingen, workshops of rondleidingen kunnen geven. Het gaat dan om leden van de KNNV, leden van het Insectencentrum van Nederland (EIS) of gewoon om hele actieve tuinvrouwen en tuinmannen.

Foto van internetpagina https://www.biodiversiteitinbeeld.com/evenementen

Meldingen:
De commissie maakt meldingen van alle bijzondere dier- en plantensoorten en zet deze op de website https://www.biodiversiteitinbeeld.com.
Als een u bijzonder dier of een bijzondere plant op Ons Buiten ziet dan kunt u deze ook melden. Dat kan door een mail te sturen aan biodiversiteitonsbuiten@gmail.com. U kunt uw waarneming ook plaatsen op Waarneming.nl – Tuin van Noord en op Stadnatuurmeetnet.
Via de hierboven genoemde website is ook een lijst in te zien met alle dier- en plantensoorten die reeds op Ons Buiten en in de Tuin van Noord zijn gemeld.
Mocht u zelf dieren of planten inventariseren stuur dan een mail naar biodiversiteitonsbuiten@gmail.com.

AGENDA 2022 (zie ook: https://www.biodiversiteitinbeeld.com/evenementen)

Vrijdag 9 september: Leidse vleermuizen excursieLeonie neemt je mee op vleermuisjacht!
Verdere details volgen nog… (19.00 uur in ons verenigingsgebouw)

Foto: biodiversiteitinbeeld

Deze activiteiten zijn al geweest:

Zaterdag 16 april 2022: Spinnenpresentatie en workshop – Leer alles over spinnen van Gerard van der Klugt en je kijkt daarna heel anders naar deze prachtige dieren. Presentatie en excursie.

Foto: biodiversiteitinbeeld

Zondag 24 april 2022: Excursie met insectenliefhebbers – Roy Kleukers van EIS (Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden) neemt je mee in de wondere wereld van insecten!

Foto: biodiversiteitinbeeld

Dinsdag 3 mei, 19.30 uur, Het leven van de EgelLezing van de Egelwerkgroep Nederland over het leven van egels en waarom deze dieren zo belangrijk zijn voor je tuin. ( 19.30 uur in ons verenigingsgebouw)

Foto: biodiversiteitinbeeld